E-learning kursy i szkolenia Online |||S|G|||

12. Data i czas

12.1. Podstawy

W PHP istnieje bardzo dużo funkcji pozwalających na swobodne operowanie datą i czasem. Podstawowym formatem daty jest timestamp, czyli liczba sekund, która upłynęła od 1 stycznia 1970 roku. Taki zapis daje bardzo dużo możliwości, ponieważ pozwala np. na łatwe porównywanie dwóch dat poprzez ich odjęcie. Łatwo też jest przechowywać taki zapis w bazie danych czy w pliku, a dzięki odpowiednim funkcjom PHP można go bardzo prosto zamienić na format czytelny dla użytkownika.

12.2. Kilka przydatnych funkcji

Najprostszą akcją jest uzyskanie aktualnej daty i czasu w formacie timestamp. Wystarczy użyć funkcji time(). Dla przykładu:

Czasem zachodzi potrzeba sprawdzenia szybkości jakiegoś rozwiązania, np. fragmentu kodu PHP, i porównania jego wydajności z innym. W takim wypadku oczywiście nie ma sensu używanie funkcji time(), ponieważ zazwyczaj wykonanie całego skryptu PHP trwa niecałą setną sekundy. Z pomocą przychodzi funkcja microtime(). Zwraca ona jednak dane w nieco dziwny sposób ? część milisekundowa jest oddzielona spacją od części sekundowej. Poniżej zamieszczamy funkcję interpretującą dane z microtime() i zamieniającą je na coś bardziej czytelnego dla użytkownika:

Powyższą funkcję można użyć do sprawdzenia czasu wykonywania skryptu. Dla przykładu:

12.3. Sprawdzanie daty

Aby sprawdzić, czy data wprowadzona np. w formularzu jest poprawna, należy posłużyć się funkcją checkdate(). Pobiera ona kolejno miesiąc, dzień i rok (kolejność zapisu daty w USA) i zwraca wartość TRUE, jeśli data jest poprawna, lub FALSE w wypadku błędu. Funkcja uwzględnia takie kwestie, że np. w roku przestępnym w lutym może być 29 dni.

12.4. Data -> timestamp

Jeśli dysponujemy już zapisem daty np. wprowadzonej przez użytkownika w formularzu (dzień, miesiąc, rok, godziny, minuty i sekundy osobno), można ją łatwo zamienić na timestamp. Należy wtedy użyć funkcji mktime() i podać w jej parametrach kolejno: godzinę, minuty, sekundy, miesiąc, dzień i rok. Jako ostatni (niewymagany) parametr można podać 1 (jeśli jest to czas letni), 0 (jeżeli jest to czas zimowy) lub -1 bądź nie podawać niczego (wtedy interpreter PHP będzie sam zgadywał, jaki to czas). Dla przykładu:

Funkcja mktime() nadaje się także do poprawiania błędów w datach i wyliczania ostatnich dni miesiąca. Dla przykładu:

Wszystkie powyższe przykłady utworzą datę 1 stycznia 1999, a błędy typu 32 grudnia czy 1 dnia 13. miesiąca roku zostaną automatycznie poprawione. Aby wyliczyć ostatni dzień danego miesiąca, należy podać jako argument dzień 0 (zero), a numer miesiąca o jeden większy. Poniższy przykład wyliczy ostatni dzień dla lutego 2000 roku.

12.5. timestamp -> data

W poprzednim paragrafie pokazywaliśmy, jak utworzyć datę w formacie timestamp. Jednak normalni ludzie mają niestety taką wadę, że nie potrafią czytać daty w tym formacie. Należy im wówczas zaserwować datę w formacie hh:mm:ss dd-mm-rrrr. Aby uzyskać taki efekt z formatu timestamp, należy użyć funkcji date(). Jako pierwszy argument pobiera ona format, w którym zwrócona ma być data, jako drugi zaś (opcjonalnie) datę w formacie timestamp. Funkcja zwraca datę sformatowaną zgodnie z szablonem w argumencie format. W szablonie podaje się specjalne znaki, które są później zamieniane na odpowiednie elementy daty lub czasu. Na przykład G jest zamieniane na godzinę w formacie 24-godzinnym. Oto lista wszystkich znaków do użycia w szablonie w funkcji date:

• a ? ?am? lub ?pm?,
• A ? ?AM? lub ?PM?,
• B ? czas internetowy Swatcha,
• d ? dzień miesiąca, dwie cyfry z zerem na początku, tzn. od ?01? do ?31?,
• D ? dzień tygodnia, tekst, trzy litery, np. ?Fri?,
• F ? miesiąc, tekst, pełna nazwa, np. ?January?,
• g ? godzina, format 12-godzinny bez zera na początku, tzn. od ?1? do ?12?,
• G ? godzina, format 24-godzinny bez zera na początku, tzn. od ?0? do ?23?,
• h ? godzina, format 12-godzinny z zerem na początku, tzn. od ?01? do ?12?,
• H ? godzina, format 24-godzinny z zerem na początku, tzn. od ?00? do ?23?,
• i ? minuty; tzn. od ?00? do ?59?,
• I (duża litera i) ? ?1?, jeśli czas oszczędzania światła słonecznego (w Polsce ? czas letni); ?0?, jeżeli czas standardowy (w Polsce zimowy),
• j ? dzień miesiąca bez zera na początku, tzn. od ?1? do ?31?,
• l (mała litera L) ? dzień tygodnia, tekst, pełna nazwa, np. ?Friday?,
• L ? ?1?, jeśli rok przestępny; ?0? w przeciwnym wypadku,
• m ? miesiąc, tzn. od ?01? do ?12?,
• M ? miesiąc, tekst, trzy litery, np. ?Jan?,
• n ? miesiąc bez zera na początku, tzn. od ?1? do ?12?,
• O ? różnica w stosunku do czasu Greenwich, np. ?+0200?,
• r ? data sformatowana według RFC 822, np. ?Thu, 21 Dec 2000 16:01:07 +0200? (dodane w PHP 4.0.4),
• s ? sekundy, np. od ?00? do ?59?,
• S ? standardowy angielski sufiks liczebnika porządkowego, dwie litery, tzn. ?st?, ?nd?, ?rd? lub ?th?,
• t ? liczba dni w danym miesiącu, tzn. od ?28? do ?31?,
• T ? strefa czasowa ustawiona na tej maszynie, np. ?EST? lub ?MDT?,
• U ? liczba sekund od uniksowej Epoki (1 stycznia 1970 00:00:00 GMT),
• w ? dzień tygodnia, liczbowy, tzn. od ?0? (Niedziela) do ?6? (Sobota),
• W ? numer tygodnia w roku według ISO-8601, tydzień zaczyna się w poniedziałek (dodane w PHP 4.1.0),
• Y ? rok, cztery liczby, np. ?1999?,
• y ? rok, dwie liczby, np. ?99?,
• z ? dzień roku, tzn. od ?0? do ?365?,
• Z ? ofset strefy czasowej w sekundach (tzn. pomiędzy ?-43200? a ?43200?). Ofset dla stref czasowych na zachód od UTC (południka zero) jest zawsze ujemny, a dla tych na wschód od UTC jest zawsze dodatni.

Jeśli nie chcemy, aby jakiś znak był zamieniony na swój odpowiednik, trzeba przed nim dać znak \. Jeżeli ten znak razem z \ tworzy jakiś znak specjalny, to trzeba go poprzedzić podwójnym \ (np. \t to znak tabulacji, a to znak nowej linii). Dla przykładu:

Warto dodać, że choć na razie część znaków nie jest używana przez date(), to powinno się cytować wszystkie znaki, które nie mają być zamienione. Dzieje się tak, ponieważ w nowych wersjach PHP do date() wprowadzane będą coraz to nowe symbole. Dla przykładu:

Poniżej inny przykład użycia date(), zaczerpnięty ze strony php.net:

<?
$today = date(”F j, Y, g:i a”); // March 10, 2001, 5:16 pm
$today = date(”m.d.y”); // 03.10.01
$today = date(”j, n, Y”); // 10, 3, 2001
$today = date(”D M j G:i:s T Y”); // Sat Mar 10 15:16:08 MST 2001
$today = date(”H:m:s \m \i\s\ \m\o
\t\h”); // 17:03:17 m is month
$today = date(”H:i:s”); // 17:16:17
?>